Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa – „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” zachęca nas, aby pochylić się nad wyzwaniami, jakie współcześnie stoją przed dziedzictwem. W obliczu dynamicznych przemian środowiskowych, społecznych i technologicznych pytanie o „przyszłość przeszłości” staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej polityki ochrony dziedzictwa.
Do najważniejszych czynników wpływających dziś na kondycję dziedzictwa należą m.in.:
– zmiany klimatyczne,
– konflikty zbrojne,
– presja urbanizacyjna,
– cyfryzacja i globalizacja,
– zanikające tradycje i zawody.
To właśnie te procesy w różnorodny sposób oddziałują na dziedzictwo materialne i niematerialne, zwiększając ryzyko jego degradacji, utraty autentyczności lub zaniku.
Pierwszy człon hasła – „Przyszłość przeszłości” – wskazuje na konieczność myślenia o dziedzictwie w perspektywie długofalowej: jako o zasobie wymagającym świadomych decyzji, odpowiedzialnego zarządzania oraz społecznego zaangażowania. Drugi człon – „Dziedzictwo w zagrożeniu” – podkreśla pilność działań ochronnych i potrzebę wzmacniania odporności dziedzictwa wobec współczesnych kryzysów.
Tegoroczny temat to zaproszenie do dyskusji o odpowiedzialności za ochronę – zarówno zabytków, jak i żywych tradycji, zwyczajów oraz praktyk przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To także zachęta do namysłu nad reinterpretacją dziedzictwa i jego dostosowywaniem do nowych kontekstów kulturowych, społecznych i technologicznych.
Hasło podkreśla potrzebę świadomego wyboru tego, co i w jaki sposób chcemy chronić. Dotyczy to zarówno zabytków i krajobrazów kulturowych, jak i tradycji, języków, rzemiosła czy pamięci lokalnych wspólnot. Zwraca również uwagę na znaczenie działań edukacyjnych i partycypacyjnych, które wzmacniają poczucie tożsamości oraz budują społeczną odpowiedzialność za wspólne dziedzictwo.
„Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” to apel o działanie: o ożywianie zagrożonych form dziedzictwa, przeciwstawianie się procesom jego degradacji oraz twórcze wyobrażanie go na nowo. Tak, aby mogło pozostać żywym zasobem, inspirującym i integrującym przyszłe pokolenia.
Tegoroczne hasło wynika z tematu przewodniego na 2026 rok przyjętego przez Radę Europy: „Heritage at Risk: Revive, Resist, Reimagine”.
Europejskie Dni Dziedzictwa są częścią wspólnej inicjatywy Rady Europy i Unii Europejskiej (European Heritage Days), w której uczestniczy 48 państw naszego kontynentu, w tym Polska.
Europejskie Dni Dziedzictwa 2026 odbędą się 18-20.09 oraz 26-27.09 (3. i 4. weekend września oraz tydzień pomiędzy nimi).
Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) na Dolnym Śląsku koordynowane są przez Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu (oddział Muzeum Narodowego). Patronem medialnym wydarzenia jest miesięcznik „Gmina Polska. Krajowy Przegląd Samorządowy”.
