Ostatnie kilkanaście dni to we wrocławskim Muzeum Narodowym dwa nowe wydarzenia o charakterze czasowym. Dwie wystawy, które pokazują, że nie tylko wielkie i spektakularne działania są interesujące. Niektóre ze względu na swoją specyfikę mogą być wielkie jedynie w swoim „wewnętrznym wymiarze”. To jednak może je czynić podwójnie ciekawymi.
W Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu, oddziale Muzeum Narodowego, do 29 listopada obejrzeć możemy wystawę „Życie na węglu. Ludzie, krajobrazy, dziedzictwo w obliczu transformacji energetycznej”. Jest to wydarzenie, do którego mogło dojść dzięki współpracy muzealników i naukowców. W tym przypadku chodzi o pracowników Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Dr hab. Katarzyna Majbroda z UWr od około pięciu lat prowadzi badania antropologiczne wokół zmian, jakie związane są z działalnością kopalni i Elektrowni Turów w gminie Bogatynia na Dolnym Śląsku. I ona właśnie wspólnie z Julią Szot z Muzeum Etnograficznego są kuratorkami wrocławskiej wystawy. A jest to wystawa nie tyle o węglu, co o zmianach, jakie budowa kopalni i elektrowni z sobą przyniosła w minionych latach i prognozach na prawdopodobnie niedaleką przyszłość. Bo ta wiąże się z ograniczaniem wydobycia węgla i transformacją energetyczną, która jest nie tylko wypadkową działań politycznych (bywa, że absurdalnie nakręcanych poprzez polityczną poprawność), ale również wyczerpywaniem się złóż.

W Muzeum Etnograficznym spotykamy się zatem z historią ludzi, którzy na węglu żyją. Jest to opowieść o miejscach, które zniknęły z map. O nostalgii, która jest potrzebna do budowania lokalnej tożsamości. O wielkich znakach zapytania dotyczących tego, co czeka tych ludzi za kilka, kilkanaście lat. Bo póki co są plany, rysunki, trochę obietnic i wielka niepewność. Kto wie, czy nie większa niż ta, która była, kiedy kopalnia i elektrownia powstawały…
– To właśnie oddolne doświadczenia społeczności lokalnej pozwalają zrozumieć, że transformacja energetyczna nie jest wyłącznie procesem technologicznym i ekonomicznym, ani też decyzją polityczną, lecz głęboką zmianą społeczną i kulturową kreującą rzeczywistość i wpływającą na codzienne życie konkretnych ludzi. Pokazuje, że krajobraz wokół Turowa jest przestrzenią splątanych historii – mówi Katarzyna Majbroda.
Druga z wystaw, które ostatnio zostały udostępnione, to „Nowożytne złotnictwo śląskich kościołów pokoju”. Do końca roku jest ona do obejrzenia w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego. Jej kurator i pomysłodawca, a jednocześnie dyrektor wrocławskiej placówki Piotr Oszczanowski w ten ciekawy sposób postanowił zastąpić tegoroczną nieobecność Skarbu Średzkiego we Wrocławiu. Precjoza ze Środy Śląskiej, które corocznie w połowie października trafiały na wystawę do Wrocławia, tym razem się nad Odrą nie pojawią. Najcenniejsze elementy tej kolekcji wyjechały bowiem nad rzekę Hudson, do Nowego Jorku, na wystawę „Święty blask” w tamtejszym Muzeum Żydowskim. To pierwsza podróż tych precjozów za ocean.

We Wrocławiu natomiast, po raz pierwszy, obejrzeć możemy zabytki złotnicze z kościołów pokoju w Świdnicy i Jaworze. Dzięki przedstawicielom Kościoła protestanckiego (kościoły pokoju to ich świątynie, cały czas będące miejscem kultu) z bliska możemy przyjrzeć się chociażby srebrnej misie chrzcielnej z 1694 roku z kościoła w Jaworze lub monumentalnemu krzyżowi ołtarzowemu ze Świdnicy.
(tem)