XI Europejski Kongres Samorządów w Mikołajkach, organizowany przez Instytut Studiów Wschodnich, odbył się pod hasłem „Samorząd w czasach niepewności – lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”.
Tegoroczny XI Europejskiego Kongresu Samorządów, który odbył się na początku marca, zgromadził rekordową liczbę ponad 3000 gości, liderów świata samorządu, polityki, biznesu, administracji, nauki, kultury i mediów, którzy w ciągu dwóch dni uczestniczyli w ponad 250 debatach, panelach dyskusyjnych, prezentacjach, rozmowach specjalnych, spotkaniach autorskich oraz galach rozdania nagród. Głównym partnerem Kongresu był Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Tegoroczna edycja konferencji dowiodła (nie po raz pierwszy), że samorządy są nie tylko fundamentem, ale także kluczowym motorem rozwoju w dobie globalnych wyzwań.
Miejsce spotkań samorządu z administracją centralną
XI edycja EKS przyciągnęła większą liczbę przedstawicieli administracji centralnej, samorządu i liderów biznesu niż kiedykolwiek wcześniej. Gościem kongresu był Karol Nawrocki,prezydent RP. Podczas Kongresu prezydent Karol Nawrocki powołał 92 samorządowców do Rady Samorządu Terytorialnego przy Prezydencie RP. Podczas EKS była również okazja do spotkania się z Krzysztofem Gawkowskim, wicepremierem i szefem resortu cyfryzacji, Katarzyną Pełczyńską-Nałęcz, ministrem funduszy i polityki regionalnej, Marcinem Kulaską, kierującym ministerstwem nauki i szkolnictwa wyższego.
Bardzo szeroka była też reprezentacji polskich polityków, wśród których byli m.in. Krzysztof Bosak, wicemarszałek Sejmu, Leszek Miller, Mateusz Morawiecki, Krzysztof Kwiatkowski, Stanisław Karczewski, Urszula Pasławska, Piotr Gliński, Dariusz Wieczorek i Jacek Protas.

Wyjątkowa frekwencja
W tym roku kongres gościł ponad trzy tysiące osób z 33 krajów. To wzrost o 12 proc. względem ubiegłego roku. W kongresie uczestniczyło 1100 samorządowców z Polski i zagranicy, w tym: pięciu marszałków i jedenastu wicemarszałków. Przyjechało na to wyjątkowe spotkanie 59 prezydentów miast, 186 burmistrzów, 111 starostów i 89 wójtów.
W Kongresie wzięło udział wielu przedstawicieli władz samorządowych i regionalnych, w tym m.in. Marcin Kuchciński, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego, Paweł Gancarz, marszałek dolnośląski, Łukasz Smółka, marszałek województwa małopolskiego, Jarosław Stawiarski, marszałek z Lublina, Renata Janik, marszałek województwa świętokrzyskiego.
W kongresie uczestniczyła rekordowa liczba organizacji samorządowych: Związek Województw RP, Związek Samorządów Polskich, Unia Miasteczek Polskich, Związek Powiatów Polskich, Ruch Samorządowy TAK! dla Polski, Federacja Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP, Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych, Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk, Śląski Związek Gmin i Powiatów, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski, Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, Związek Gmin Lubelszczyzny, Związek Gmin Pomorskich, Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich.
Wszystko to świadczy o wielkim zainteresowaniu rolą samorządów w naszym codziennym życiu. To dowód na to, że rola małych ojczyzn jest naprawdę duża.

Partnerzy kongresu
XI Europejski Kongres Samorządów to również szeroka rzesza partnerów biznesowych, instytucjonalnych, społecznych i medialnych. Wśród partnerów biznesowych znalazły się małe i średnie przedsiębiorstwa, będące filarem polskiej gospodarki, ale i czołowi inwestorzy, innowatorzy, biznesy o zasięgu globalnym, mające szczególny wpływ na lokalne środowiska. Kongres współtworzyli m.in.: Politechnika Krakowska – Główny Partner Merytoryczny, Szkoła Główna Handlowa, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Akademia Górniczo-Hutnicza, Akademia Leona Koźmińskiego, Warszawski Instytut Technologiczny, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej, Politechnika Białostocka, Uniwersytet Gdański, PLAY, McDonald’s, Bank Handlowy, Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji, GE Vernova, Krajowa Agencja Poszanowania Energii, Learn2be, NASK SA, IKEA, Związek Cyfrowa Polska, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Supra Brokers, Abbot, Medicover, Luxmed, Essity, Novonordisk, Cogito Med., Ignitis Renewables, WpD Polska, UKA Polska, Unihouse, Unimot, KZN, Kid Place, Holcim, Instytut Łączności, Kancelaria Prawna CRIDO, Krajowa Izba Radców Prawnych.
Recepty na niepewność
Bardzo istotnym elementem tegorocznego spotkania był duży udział przedstawicieli świata nauki. Program XI EKS obejmował ponad 250 wydarzeń: sesji plenarnych, paneli dyskusyjnych, debat, warsztatów, prezentacji, rozmów specjalnych oraz spotkań autorskich. Tegoroczny kongres odbył się pod hasłem: „Samorząd w czasach niepewności – lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania.” Samorząd staje się pierwszą linią odpowiedzi na globalne kryzysy, takie jak zmiany klimatu, migracje czy niestabilność gospodarcza. Dzięki bliskości mieszkańców władze lokalne szybciej rozpoznają realne potrzeby swoich społeczności. Pozwala to wdrażać elastyczne i skuteczne rozwiązania tam, gdzie działania centralne bywają opóźnione. Globalne wyzwania wymagają lokalnych strategii opartych na współpracy i innowacjach, a samorządy odgrywają kluczową rolę w ich realizacji. Partnerstwa z organizacjami społecznymi, biznesem i innymi samorządami wzmacniają odporność lokalnych wspólnot. W ten sposób samorząd przekształca niepewność w impuls do rozwoju.

Pierwsi wśród równych
Wydarzenie stało się okazją do uhonorowania osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju lokalnych wspólnot. Patronem nagród Samorządowiec Roku został Jerzy Buzek były premier i przewodniczący Parlamentu Europejskiego. Podczas uroczystej gali nagrodę samorządowca roku w kategorii wójt z rąk Marcina Kuchcińskiego, marszałka województwa warmińsko-mazurskiego, odebrał Stanisław Jastrzębski, wójt gminy Długosiodło. Wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak wręczył nagrodę w kategorii starosta, a otrzymał ją Henryk Karwan – starosta tomaszowski. Drugim samorządowcem roku w kategorii starosta został Sławomir Jerzy Snarski, starosta bielski. Nagrodę wręczyli mu Jerzy Buzek oraz Witold Janiszewski, General Counsel, McDonald’s Polska. Samorządowcem Roku 2025 został także Patryk Jędrowiak, burmistrz miasta i gminy Ostrzeszów – nagrodę wręczył Piotr Wachowiak, rektor SGH. Robert Raczyński, prezydent Lubina, nagrodę samorządowca roku otrzymał z rąk Andrzeja Szaraty, rektora Politechniki Krakowskiej, która jest Głównym Partnerem Merytorycznym EKS. Nagrody samorządowe otrzymali także Piotr Jakubowski, burmistrz Mikołajek i Daniel Kamil Janiak, burmistrz Sochaczewa.

XI edycja EKS zakończyła się dużym sukcesem, potwierdzając dynamiczny rozwój tego wydarzenia jako ważnej platformy współpracy między samorządami a biznesem. Rosnąca liczba uczestników, partnerów oraz delegacji międzynarodowych stanowi najlepszy dowód na to, że wydarzenie skutecznie realizuje swoją misję.
(kong)