Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym umożliwiającą samorządom określanie zasad umów urbanistycznych zawieranych w związku ze sporządzeniem planów inwestycyjnych. Nowela tej ustawy jest częścią rządowego pakietu deregulacyjnego, a zmiany umożliwią radom gmin ustalanie w drodze uchwały – stanowiącej akt prawa miejscowego – zasad określania postanowień umów urbanistycznych zawieranych w związku ze sporządzeniem zintegrowanych planów inwestycyjnych – tzw. ZPI. Ustawa ma na celu zwiększenie transparentności procedury przygotowania zintegrowanego planu inwestycyjnego i skrócenie czasu jego realizacji. ZPI jest szczególną formą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzoną na wniosek inwestora. Obowiązkowym elementem ZPI jest umowa urbanistyczna, w ramach której inwestor zobowiązuje się do realizacji inwestycji uzupełniającej – np. drogi publicznej, przedszkola czy szkoły. Może też zobowiązać się do innych świadczeń na rzecz gminy – np. pokrycia kosztów uchwalenia ZPI czy zapłaty odszkodowań. Dzięki nowelizacji inwestycje wymagające uzupełnienia o infrastrukturę techniczną, komunikacyjną lub społeczną nie obciążą ponad miarę budżetu gminy. Nowelizacja ma też ułatwić inwestorom zrozumienie wymagań gminy już na początkowym etapie negocjacji, co zapewni im większą przewidywalność. Dzięki temu proces inwestycyjny ma zostać skrócony nawet o 45 dni. Nowelizacja wejdzie w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia.
• • •
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów, od 1 stycznia 2026 roku w Polsce jest sześć nowych miast – trzy na Mazowszu i po jednym w województwach: lubelskim, opolskim i śląskim. Zmieniły się też granice niektórych miast – w tym Radomia. W woj. mazowieckim są to: Stanisławów (powiat miński), Małkinia Górna (pow. ostrowski) i Staroźreby (pow. płocki). Stanisławów ma długą miejską historię. Prawa miejskie uzyskał 2 maja 1523 roku od książąt mazowieckich, a stracił je w roku 1870 – m.in. w ramach rosyjskich represji po upadku Powstania Styczniowego. Dzisiaj liczy około 1,7 tys. mieszkańców. Małkinia Górna (pow. ostrowski) liczy sobie 5 tys. mieszkańców, a jej nazwa po raz pierwszy pojawiła się w dokumencie z 1203 roku. Staroźreby (pow. płocki) mają ponad 7 tys. mieszkańców, a najstarsze ślady osadnictwa na ich obszarze pochodzą z XI-XII wieku. Początki wsi sięgają końca XVI wieku. W woj. mazowieckim jest dzisiaj 114 miast. Poza Mazowszem status miasta uzyskały trzy inne miejscowości: Janów Podlaski (pow. bialski, woj. lubelskie), Branice (pow. głubczycki, woj. opolskie) oraz Janów (pow. częstochowski, woj. śląskie).
• • •
Sąd Rejonowy w Zamościu skazał byłego wójta gminy Sułów (woj. lubelskie) i jego żonę za ustawienie przetargu ogłoszonego przez gminę na budowę utwardzenia dna wąwozu lessowego w Źrebcach. Według ustaleń śledczych firma kobiety wygrała przetarg dzięki informacjom przekazywanym przez jej męża. W maju 2019 roku gmina Sułów podpisała z żoną wójta umowę na roboty budowlane za niecałe 200 tys. zł. Z ustaleń śledczych wynika, że prace wykonano wadliwie i niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Chodziło m.in. o nieprawidłowe ułożenie płyt i brak sprawnego odwodnienia, co skutkowało przemieszczaniem się płyt i zamuleniem terenu. Pomimo tego inspektor nadzoru inwestorskiego Stanisław K. podpisał końcowy odbiór prac, dzięki czemu Grażyna B. mogła otrzymać zapłatę za wykonanie zadania. Sąd uznał wszystkich oskarżonych za winnych zarzucanych im czynów. Były wójt Leon B. usłyszał wyrok roku więzienia w zawieszeniu na trzy lata i 30 tys. zł grzywny. Ponadto sąd orzekł wobec niego zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych w jednostkach samorządu terytorialnego przez pięć lat. Jego żonę Grażynę sąd skazał również na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata i 20 tys. zł grzywny. Zaś inspektor nadzoru inwestorskiego Stanisław K. usłyszał wyrok roku więzienia w zawieszeniu na dwa lata i 6 tys. zł grzywny. Nie może też pełnić przez pięć lat funkcji kierowniczych w jednostkach samorządu terytorialnego. Poza tym wobec wszystkich oskarżonych sąd orzekł – solidarnie na rzecz gminy Sułów – 50 tys. zł tytułem nawiązki i zasądził od nich koszty sądowe. W trakcie śledztwa małżeństwo nie przyznało się do winy. Wyrok nie jest prawomocny.
• • •
Tegoroczny budżet Łodzi jest o prawie miliard złotych większy od ubiegłorocznego, a za jego uchwaleniem głosowało 27 radnych spośród 35. Dochody wyniosą 7,5 mld zł, a wydatki sięgają ponad 8,1 mld zł. Ponad miliard złotych miasto wyda na inwestycje – m.in. na remonty dróg, tabor komunikacji miejskiej i budownictwo komunalne.
• • •
Nowy raport Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego analizuje rozwój funduszu sołeckiego w Polsce, który stał się znaczącym elementem finansów samorządowych – łącząc funkcje fiskalne, organizacyjne i wspólnotowe. Raport pokazuje, że liczba gmin korzystających z funduszu sołeckiego w latach 2010-2024, wzrosła o ponad 50 proc. W roku 2024 wydatki na kulturę przewyższyły nakłady na transport, co świadczy o zmianie priorytetów społecznych. Zatem fundusz sołecki staje się narzędziem wspierającym rozwój lokalny i partycypację obywatelską, choć wciąż nie jest wykorzystywany w 31 procentach gmin.
• • •
Ministerstwo Finansów opublikowało najnowsze dane dotyczące dochodów podatkowych na mieszkańca. Wynika z nich, że Boguszów-Gorce to najbiedniejsze miasto w Polsce, bowiem na jednego mieszkańca przypada tutaj zaledwie 1008,96 zł rocznie. To ogromna różnica w porównani do najbogatszych miast, gdzie wskaźnik ten przekracza 32 tys. zł. Miasto Boguszów-Gorce kiedyś rozwijało się dzięki kopalniom, lecz po transformacji ustrojowej straciło główne źródła dochodu, a bezrobocie i upadek przemysłu pogłębiły kryzys. Dziś to symbol problemów wielu małych miast po likwidacji zakładów pracy. Najbiedniejsze miasta w kraju to: Boguszów-Gorce (woj. dolnośląskie) – 1008, 96 zł, Grybów (woj. małopolskie) – 1108,33 zł, Dynów (woj. podkarpackie) – 1154,08 zł, Pszów (woj. śląskie) – 1174, 48, Górowo Iławeckie (woj. warmińsko-mazurskie) – 1265,15 zł, Sulmierzyce (woj. wielkopolskie) – 1268, 46 zł, Bielawa (woj. dolnośląskie) – 1317,76, Łęknica (woj. lubuskie) – 1338,88 zł, Piława Górna (woj. dolnośląskie) – 1397,04 zł i Sejny (woj. podlaskie) – 1400,77 zł.
Podglądacz samorządowy