Tutaj nie tylko mówi się o zrównoważonym rozwoju gminy i wspieraniu lokalnych społeczności na terenach wiejskich, lecz wdraża się teorię w budującą więzi praktykę. Dla miejscowego samorządu nie tylko istotny jest rozwój będącego stolicą gminy miasta Bierutów, lecz także tereny rustykalne – sołectwa, w których ludzie również chcą lepszego poziomu życia. Szanują to władze gminy i w miarę możliwości inicjują działania zmierzające z jednej strony do aktywizacji mieszkańców wsi, z drugiej polepszające komfort ich życia.
Sołectwo Wabienice najlepsze w kraju
Przed kilkoma miesiącami w Muzeum Etnograficznym im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu podsumowano uroczyście VIII edycję ogólnopolskiego konkursu „Fundusz sołecki – najlepsza inicjatywa”, a wręczenie nagród było częścią Kujawsko-Pomorskiej Sołtysiady zorganizowanej przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Celem konkursu organizowanego od ośmiu lat jest promocja inicjatyw służących wzmocnieniu wspólnot sołeckich korzystnie wpływających na warunki życia na wsi. W VIII edycji konkursu wzięto pod uwagę ponad 200 przedsięwzięć zrealizowanych przez wspólnoty mieszkańców wsi w szesnastu województwach. Pierwsze miejsce w Polsce zajęło sołectwo Wabienice w gminie Bierutów (województwo dolnośląskie) za projekt „Ogród NIEmożliwości w Wabienicach”, a nagrodą były czek na 7500 zł, dyplom i prestiżowa statuetka „Sołecka Nike”.
Model aktywnego i partnerskiego działania
Warto podkreślić, że dobrze działa model wspierania lokalnych społeczności na terenach wiejskich w gminie Bierutów. W jego ramach funkcjonują różnorodne formy wsparcia stanowiące autorskie rozwiązania burmistrza Piotra Sawickiego i inspektor ds. funduszy zewnętrznych i rozwoju obszarów wiejskich Aleksandry Sawickiej.
– Celem opracowanego przez nas modelu było zwiększenie poziomu aktywności społecznej na terenach wiejskich i budowanie partnerskich relacji między lokalnymi liderami i organizacjami pozarządowymi w celu pozyskiwania funduszy zewnętrznych na rozwój społeczny i infrastrukturalny naszej gminy – wyjaśnia inspektor Aleksandra Sawicka. – Ponadto założeniem modelu stało się zwiększenie wiedzy mieszkańców dotyczące lokalnych walorów kulturowych, historycznych i przyrodniczych gminy Bierutów – także ich promowanie.
Różnorodne formy wsparcia
Samorząd bierutowski przekazuje – w ramach grantów sołeckich – dodatkowe środki finansowe z budżetu dla sołectw realizujących działania finansowane z funduszu sołeckiego. Sołectwo może dostać mały grant sołecki (1500 zł), średni (3000 zł) i duży (6000 zł) – przekazując później otrzymane fundusze z funduszu sołeckiego na przedsięwzięcie uznane przez społeczność sołectwa za najważniejsze. A łącząc środki finansowe z dwóch źródeł – funduszu sołeckiego i grantu – ma szansę pozyskać dodatkowo 10 500 zł na jakąś inicjatywę.
– To znacznie pobudziło aktywność i kreatywność mieszkańców w podejmowaniu oddolnych inicjatyw wynikających z ich potrzeb – uśmiecha się inspektor Aleksandra Sawicka. – Warto zaznaczyć, że zrealizowaliśmy pierwszą edycję umożliwiającą skorzystanie z grantów wszystkim szesnastu sołectwom naszej gminy, a w realizację projektów grantowych zaangażowani byli – poza członkami sołectw – pracownicy Urzędu Miejskiego w Bierutowie: inspektor ds. obsługi rady Monika Raczyńska i inspektor ds. gospodarki infrastrukturą gminną Anna Stelczyk-Golimowska, zapewniające wsparcie merytoryczne mieszkańcom.
Drugą formą wspierania lokalnej aktywności społecznej jest przekazywanie środków finansowych z budżetu Miasta i Gminy Bierutów w formie promes burmistrza. Promesy są przyznawane za pozyskanie zewnętrznych funduszy przez organizacje pozarządowe funkcjonujące na terenie gminy – fundacje, stowarzyszenia, Ochotnicze Straże Pożarne, kluby sportowe i Koła Gospodyń Wiejskich – i zapewniają zabezpieczenie dodatkowych pieniędzy w budżecie gminy na projekty i działania społeczne. Natomiast trzecią formą wsparcia aktywnych grup mieszkańców zrzeszonych w organizacjach pozarządowych jest partnerska realizacja projektów przez samorząd Bierutowa oraz partnera społecznego. Po podpisaniu umowy partnerskiej przekazywane są środki budżetowe pokrywające wkład własny do danego projektu – a gmina wspiera w ten sposób tylko organizację działającą na jej terenie, której inicjatywy poprawiają standard życia mieszkańców i rozwój lokalnej wspólnoty.
Program Ożywienia Lokalnego
– Do tej pory przeprowadziliśmy dwie edycje programu, którego głównym celem jest pobudzenie aktywności społeczności wiejskich i wymiana doświadczeń między sołectwami – podkreśla inspektor Aleksandra Sawicka. – Sołectwa, które zgłosiły się do programu otrzymywały wsparcie merytoryczne w zakresie opracowania wydarzeń je promujących, opartych na walorach przyrodniczych, kulturowych czy historycznych. Warsztaty przeprowadzali: profesjonalny animator i pracownicy Punktu Informacyjno-Konsultacyjnego dla organizacji pozarządowych (NGO). Ponadto w tworzeniu scenariuszy poszczególnych wydarzeń uczestniczyli także przedstawiciele Ośrodka Kultury i Sportu w Bierutowie, dzieląc się swymi doświadczeniami w przygotowaniu eventów. OKiS odpowiadał także za zaplecze techniczne i zaopatrzenie poszczególnych wydarzeń w odpowiedni sprzęt. A opracowany przez gminę program miał zachęcić mieszkańców sołectw do realizacji założeń Sołeckich Strategii Rozwoju poszczególnych wsi.
Punkt mający duże znaczenie
Zaprezentowane formy wsparcia realizowane są – poza grantami sołeckimi – za pośrednictwem Punktu Informacyjno-Konsultacyjnego dla NGO prowadzonego przez pracowników Urzędu Miejskiego w Bierutowie: inspektor Aleksandrę Sawicką i inspektor Magdalenę Martyniuk. Punkt ten utworzono w celu nawiązania ścisłej współpracy urzędu miejskiego z organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznikami – aby w szczególności wspierać ich w pozyskiwaniu zewnętrznych środków finansowych na pobudzenie aktywności społecznej mieszkańców gminy.
Aktywizacja będąca swoistym dobrem
Reasumując – aktywizacja mieszkańców w gminie Bierutów ma pozytywny wpływ na rozwój społeczeństwa obywatelskiego, rozwój integracji i partycypacji społecznej, wzmocnienie współpracy partnerskiej instytucji publicznych z mieszkańcami, rozwój infrastruktury i kształtowanie zagospodarowania przestrzennego wsi z udziałem mieszkańców, rozwój tożsamości lokalnej, wzrost poziomu wiedzy wśród mieszkańców dotyczący lokalnego dziedzictwa przyrodniczego, kulturowego i historycznego oraz rozwój ofert rekreacyjnej i turystycznej gminy.
H.S.